Inleiding
Zoals al in het voorwoord te lezen valt, zijn vele jaren lang gegevens verzameld die met de geschiedenis van de boerderijen in Ten Boer en Overschild te maken hebben. Door deze gegevens als puzzelstukjes bij elkaar te brengen is het uiteindelijk gelukt een boerderijenboek samen te stellen.
De opbouw van het boek bestaat uit drie delen die nauw met elkaar verbonden zijn. Deze driedeling vindt zijn oorsprong in het feit dat de onderdelen los van elkaar gestart zijn en pas in een later stadium zijn samengevoegd.
De basis voor het maken van het hoofdstuk Monnikenwerk was de wens om een zo nauwkeurig mogelijke kartering te maken van de vele kloosterplaatsen die er in de gemeente Ten Boer waren. Om dit mogelijk te maken zijn alle meiers van deze plaatsen opgezocht uit de periode tussen de Reductie in 1595 en de invoering van het Kadaster omstreeks 1830. De hoofdstukken 2 tot en met 14 bevatten de beschrijving van de boerderijen in de oude gemeente Ten Boer, vóór de herindeling van 1964. Deze hoofdstukken zijn dus eigenlijk de verwezenlijking van de oorspronkelijke opzet van de Landbouwvereniging van Ten Boer. De hoofdstukken 12 tot en met 14 bevatten de boerderijen onder Overschild die de Landbouwvereniging van Overschild wilde gaan beschrijven. Dit zou echter een overlapping hebben betekend: Luddeweer hoorde immers vroeger bij Ten Boer. Besloten werd deze drie delen samen te voegen tot één boek, maar met behoud van het eigen karakter van de oorspronkelijke opzet. Bij het starten van de projecten werden van de te beschrijven boerderijen lijsten gemaakt met een vaste nummering. Hierbij heeft men zich niet gerealiseerd dat er vroeger meer boerderijen geweest zijn en dat die gaande het onderzoek boven water zouden komen. Het zal u dan ook opvallen dat er meerdere onderverdelingen zijn gemaakt.
Het beschrijven van de geschiedenis van boerderijen kent meerdere aspecten: het gaat over bewoners, eigenaren, gebouwen en land. In dit boek is aan al deze aspecten aandacht besteed, aan het ene soms wat meer dan aan het andere.
Een zeer belangrijk onderdeel vormen de lijsten van bewoners die de afgelopen eeuwen geprobeerd hebben om in het beschreven gebied een bestaan op te bouwen. Helaas zijn deze lijsten wat betreft de pachters niet overal compleet omdat de bevolkingsregisters dienaangaande niet altijd adequaat werden bijgehouden. De tekst wordt verduidelijkt door een groot aantal kaarten, die door de heer Martin Scholma en zijn medewerkers op zeer fraaie wijze bewerkt en overzichtelijk gemaakt zijn. Van de gebouwen zijn veel foto‘s en andere afbeeldingen geplaatst. De boerderijen zijn in de loop der eeuwen vele malen verbouwd of vernieuwd en hoewel de mogelijkheid bestond om deze bouwgeschiedenis ook te beschrijven, is hiervan afgezien.Wel is aan bijna alle boerderijen een kaartje (minuutplan) toegevoegd van de situatie zoals die was in 1830 (voor zover ze toen al bestonden). Deze kaartjes zijn te vinden in hoofdstuk 1 of, als de boerderij niet tot de kloostergoederen behoorde, in het betreffende hoofdstuk. Om de geschiedenis van de streek in een breder perspectief te plaatsen werden gastschrijvers uitgenodigd om vanuit hun professie of belangstelling een aantal verwante onderwerpen voor het voetlicht te brengen. Dit boek kon tot stand komen dankzij een team van vrijwilligers die allemaal enorm hun best hebben gedaan en van wie sommigen hun uitzonderlijke talenten aan de dag hebben kunnen leggen. Het heeft een kloek boekwerk opgeleverd waarvan we niet de pretentie hebben dat het compleet is. Maar het bevat wel een schat aan gegevens die zouden kunnen inspireren tot het verder uitdiepen van bepaalde onderwerpen.
Met enige trots kunnen we zeggen dat het deel van het Groninger landschap dat onder de gemeente Ten Boer en Overschild valt op de kaart is gezet en dat er in dit fraaie gebied veel meer te zien is dan men op het eerste gezicht zou denken.
P.W. Pastoor |