Velen herinneren zich de Concertzaal van de Vereniging ‘De Harmonie’ in de Oude Kijk in ’t Jatstraat, met zijn prachtige akoestiek, waar tot 1973 de Groninger Orkest Vereniging op woensdagavond haar muziekuitvoeringen gaf, al of niet in samenwerking met het Toonkunstkoor “Bekker”. ‘De Harmonie’ was ook de plaats van vele tentoonstellingen, sportuitvoeringen en grote feesten. Nog staat daar een deel van het oude gebouw van de Vereniging ‘De Harmonie’, waar vroeger de biljartzaal, de leeszaal en de conversatiezaal gevestigd waren.
Nu is het gebouw gerenoveerd ten behoeve van nuttig gebruik door de universiteit. Het gebouw en de Vereniging of de Sociëteit ‘De Harmonie’, opgericht in 1840, heeft met zijn orkest een belangrijke rol gespeeld in het uitgaansleven en het muziekleven van Groningen. Later was ‘De Harmonie’ de plaats van het
roemruchte verleden van Nederlands oudste biljartvereniging, de Groninger Biljart Club.
 Veel van deze herinneringen dreigen verloren te gaan. Maar uit oude gegevens die bewaard zijn in het archief van de Vereniging, of in de Archieven van de Gemeente Groningen en op nog veel meer onverwachte plaatsen, komt een geschiedenis van deze Harmonie tevoorschijn, die zeer de moeite waard is om verteld te worden. In het boek wordt de geschiedenis van bijna 200 jaar ‘De Harmonie’ op een wetenschappelijk verantwoorde wijze beschreven. Het gaat over de gebouwen in de Nieuwe- en Oude Kijk in ’t Jatstraat, de verwoestende brand in 1941, de uiteindelijke verkoop aan de gemeente en de Universiteit en het voortbestaan van de Sociëteit de Harmonie in de Kreupelstraat. Veel aandacht wordt besteed aan de personen die in deze gebouwen en de Vereniging een rol speelden, zoals de directieleden, de musici en de bedienden.
In twee bijlagen zijn alle namen van deze personen, die te vinden waren, vermeld. Ook is er
een bijlage die de kranten en tijdschriften vermeld die in de Conversatiezaal gelezen konden
worden. Verder wordt geschreven over het ontstaan van het orkest van ‘De Harmonie’, uit de muziekkorpsen
van de Schutterij met de Stadsmuzikanten en het ‘burgerlijk orkest’ van de militairen.
 Een groot deel van het boek gaat over de musici en de dirigenten, hun financiële
toestand en de wel en wee’s van het orkest. In de glorietijden tussen 1890 en 1920 was het Harmonieorkest met grote dirigenten als Bekker, van Anrooy en Kuiler beroemd. Een prachtige geschiedenis is verbonden aan
de haat/liefde verhouding tussen de Vereniging en de leden van het studentencorps ‘Vindicat atque Polit’, die in de negentiende eeuw aanleiding was tot in fraaie liederen beschreven rellen, waardoor zelfs het bestaan van de Universiteit, toen Hoogeschool, aan een dun draadje kwam te hangen.Niet onbelangrijk is dat dit alles zich afspeelde tegen de achtergrond van de sociale toestand in Groningen, de oorlogen, de epidemieën van pest en cholera, de verschillen tussen de elite of de gegoede burgers en het gewone volk en de veranderingen die zich, met name in de twintigste eeuw voordeden. Daar wordt in dit boek veelvuldig naar verwezen.
Een hoofdstuk is gewijd aan de biljartsport, met name de geschiedenis van de GBC. Behalve de beroemde grote concertzaal beschikte de Vereniging over een grote biljartzaal waar na 1891 twaalf biljarts geplaatst werden. Daar vierde vooral de Groninger Biljart Club hoogtij en organiseerde nationale en internationale wedstrijden. Groningen was toen, naast Amsterdam, het belangrijkste biljartcentrum van Nederland. |