Onthullende geschiedenis over de werkelijke strijd
om de Afsluitdijk
In de meidagen van 1940 wisten bij de Afsluitdijk zo’n 225 Nederlandse militairen stand te houden tegen een overweldigende Duitse overmacht. Vijf dagen lang bleek de vesting Kornwerderzand onneembaar. Toen Nederland in de namiddag van de 14e mei capituleerde, waren er slechts enkele lichtgewonden aan Nederlandse kant. Bovendien was de schade aan de vesting minimaal.
Er is inmiddels het nodige gezegd en geschreven over wat zich afspeelde op Kornwerderzand. Maar nooit eerder kwamen de Nederlandse en Duitse veteranen zo uitvoerig aan het woord als in het nieuwe en rijk geïllustreerde boek “Blitzkrieg! Halte Kornwerderzand”, dat in april 2006 verschijnt bij Profiel. De vele veteranen vertellen over hun werkelijkheid tijdens de vijf oorlogsdagen in mei. Het is een emotioneel en onthullend verslag, dat een einde maakt aan alle mythes en geruchten rondom de strijd. Zoals over het aantal doden aan Duitse kant en ‘geheime transporten’.
In honderdentwaalf interviews verzamelde het Kazemattenmuseum Kornwerderzand een schat aan informatie en persoonlijke documenten. Het belangrijkste deel van deze gegevens is verwerkt in “Blitzkrieg! Halte Kornwerderzand”. Niet alleen de Nederlandse veteranen komen aan het woord, ook de Duitse kant wordt eindelijk gehoord. Dat maakt het boek een uniek tijdsdocument van vijf dagen strijd. Een strijd waar dr. L. de Jong in “Het koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog” nog van zei: “Deze (de Nederlandse militairen van de Duitse 1e Cavaleriedivisie) hadden het gevoel een belangrijke overwinning behaald te hebben.”
Auteurs van het boek zijn Hans Sprakel (journalist en documentairemaker) en Tom Huizenga(historicus en publicist). Zij kozen voor een thematiek en opbouw van het boek waarbij de lezer als het ware de vijfdaagse strijd (opnieuw) kan meebeleven. Voor de vele illustraties werd gebruik gemaakt van persoonlijke fotoarchieven en persoonlijke brieven en documenten, en kon worden worden geput uit officiële archieven.
De verschijning van het boek wordt ondersteund door een Comité van Aanbeveling, bestaande uit:
Drs. E.H.T.M. Nijpels, Commissaris van de Koningin in de provincie Friesland;
Ltgen. A.P.P.M. van Baal, Inspecteur Generaal van de Krijgsmacht;
Drs. Ing. M. Dijkstra, Directeur Koopmans Koninklijke Meelfabrieken BV;
De Weledelgestrenge Heer A.A. Olijslager, voormalig directeur Friesland Coberco Diary Foods.
Blitzkrieg! Halte Kornwerderzand” (plm. 176 pagina’s) verschijnt in april 2006 en kost bij voorinschrijving € 14,50. Deze intekenprijs geldt tot 1 april 2006; daarna is de prijs € 17,50. Voor bestellen en meer informatie kan men terecht op de website www.blitzkriegboek.nl of www.boekkornwerderzand.nl. Het boek is ook verkrijgbaar bij de boekhandel. Ter gelegenheid van de verschijning van het boek wordt in het Kazemattenmuseum Kornwerderzand een speciale tentoonstelling ingericht. Zie verder de website www.kazemattenmuseum.nl
Het boek 'Blitzkrieg', halte Kornwerderzand is mede tot stand gekomen dankzij financiële bijdragen van:
Fonds Bolsward Dronrijp 1993
Provincie Fryslân
Prins Bernhard Cultuurfonds
Stichting Fondsenwerving Militaire Oorlogs- en Dienstslachtoffers (S.F.M.O.)
Stichting Je Maintiendrai-Friesland
Stichting Kornwerderzand
Stichting Menno van Coehoorn
Stichting VSB Fonds Regio Friesland
Aanleiding
Het Friese eiland Kornwerderzand ligt op een kruispunt van een snelweg en een waterweg. Het hele jaar door raast het autoverkeer over de Afsluitdijk van of naar Friesland. Alleen in de zomermaanden is het schering en inslag dat automobilisten moeten stoppen voor de opengedraaide brug bij de Lorentzsluizen om voorrang te verlenen aan het scheepsverkeer. Honderden pleziervaartuigen en een enkele beroepsschipper varen op zonnige dagen dan af en aan vanuit het IJsselmeer of de Waddenzee. Een oplettende automobilist of schipper zal het niet zijn ontgaan dat daar aan de dijk, goed gecamoufleerd, een aantal bunkers liggen. Het zijn de kazematten van Kornwerderzand. Weinig mensen zullen echter weten welke historische gebeurtenis daar heeft plaats gehad. Nog minder mensen zijn zich ervan bewust welke rol deze kazematten hebben vervuld toen de Duitsers ons land wilden binnenvallen. Dat is op zich niet zo verwonderlijk omdat een uniek historisch wapenfeit nooit echt de volledige aandacht heeft gekregen.
Historisch
In de meidagen van 1940 hebben 286 manschappen van het Nederlandse leger, onder leiding van kapitein C.F.J. Boers, hier vanuit deze bunkers een Duitse overmacht van duizenden soldaten tegengehouden. De Duitse soldaten probeerden over de Afsluitdijk op te rukken naar Noord Holland. Dat verliep veel minder voorspoedig dan de Duitsers aanvankelijk hadden gedacht. De verdedigingslinie van Kornwerderzand wist de Duitse opmars met succes tegen te houden. Het is niet alleen één van de weinige positieve wapenfeiten in het verzet tegen de Duitse invasie, maar het is tevens de enige plek in West Europa waar de Duitse ‘Blitzkrieg’ werd gestuit. Tot aan de capitulatie van 15 mei 1940 is er niet één Duitser door de verdedigingslinie bij Kornwerderzand heen gekomen. Bovendien is er in vijf dagen van strijd aan Nederlandse kant geen van de mannen van kapitein Boers omgekomen. Op de vraag hoeveel doden er aan Duitse kant zijn gevallen was overigens nog steeds geen sluitend antwoord gegeven.
Uniek
Na Tweede Wereldoorlog was Nederland druk doende met de wederopbouw. En was er landelijk verder weinig aandacht voor de slag die om de Afsluitdijk was gestreden. In de jaren van de Koude Oorlog deed de stelling van Kornwerderzand nog dienst, maar toen de relaties tussen Oost en West ontspanden was er vrijwel niemand meer die zich nog voor de verdedigingswerken interesseerde. Er gingen dan ook stemmen op om de bunkers op te ruimen. Door de inzet van enkele geïnteresseerden, die zich terdege bewust waren van het heroïsche verzet, werden de kazematten van de ondergang gered. Besloten werd het terrein met zijn unieke historische waarde te conserveren en in haar oude staat te herstellen. Sinds 1985 staat er op het eiland Kornwerderzand het Kazemattenmuseum. Een museum dat recentelijk ook officieel de status van Rijksmonument heeft gekregen.
Museum
Met minimale middelen en de inzet van een groep zeer enthousiaste vrijwilligers is er in de afgelopen negentien jaar een prachtig monument ontstaan dat de geschiedenis van die bewuste oorlogsdagen in mei 1940 levendig houdt. Het museum, dat ieder jaar van mei tot en met septmeber op zaterdag en woensdag, en in juli en augustus tevens op zondag geopend is, heeft haar bestaansrecht al aangetoond. Jaarlijks bezoeken namelijk zo’n dertienduizend mensen de kazematten. En voor het tweede opeenvolgende jaar is het de vrijwilligers van het Kazemattenmuseum gelukt tijdens de nationale museumdagen de meeste bezoekers van alle Friese musea te trekken.
Historisch belang
Stichting Kazemattenmuseum heeft al jaren geleden de wens uitgesproken om een boek uit te brengen, vooral om het historische belang onder de aandacht te brengen. Het gaat namelijk om een hiaat in geschiedschrijving van de Tweede Wereldoorlog. Dr. Lou de Jong, auteur van de uitputtende reeks van ‘Het Koninkrijk der Nederlanden tijdens de Tweede Wereldoorlog’, heeft zelf aangegeven dat dit deel van de oorlog inderdaad onderbelicht is gebleven. Daarmee ontstijgt dit relaas het regionale niveau. De doormars richting de hoofdstad van Nederland, waarbij de Duitsers niet op weerstand hadden gerekend, maakte dat er namelijk voor een andere strategie gekozen moest worden. De inzet van een leger, artillerie en van vliegtuigen mocht namelijk niet baten. De doormars werd slechts mogelijk gemaakt toen Nederland besloot na het bombardement op Rotterdam te capituleren. Intrigerend is dus de vraag hoe het mogelijk was dat slechts een handjevol Nederlanders enkele honderden Duitsers wisten tegen te houden. Dit boek zal daar een antwoord op geven.
Dimensie
Afgezien van de landelijke impact omtrent het vergeten verhaal van de bescherming van de Afsluitdijk, zal nog een ander bijzonder fenomeen onder de loep genomen worden. Zoals al eerder is gezegd wisten Nederlandse soldaten weerstand te bieden zonder dat er aan hun kant doden zijn gevallen. De Duitsers hebben altijd beweerd dat dat bij hen ook het geval zou zijn. Desalniettemin zijn er altijd geruchten geweest omtrent de zogenaamde geheime dodentransporten naar Duitsland. In het boek zal deze mythe worden ontzenuwd. Het bewijs zal worden geleverd dat gewonde en gedode Duitse soldaten heimelijk weg werden gebracht. Want de Duitsers wilden het verlies niet openlijk toegeven. Bewust wordt er in het onderzoek ook gezocht naar Duitsers die over hun ervaringen vertellen. In het verleden is er nooit een gedegen onderzoek naar de Duitse kant van het verhaal geweest. Dat verklaart de onduidelijkheid over het exacte aantal doden aan Duitse kant zeer uiteenlopende verhalen de ronde doen. |